Cô Chín Sòng Sơn

Cô Chín Sòng Sơn — còn gọi Cô Chín Giếng — là vị Thánh Cô linh thiêng bậc nhất trong hàng Thập Nhị Tiên Cô, nổi danh giỏi bói toán, chữa bệnh.

Tương truyền, Cô vốn là tiên nữ trên Thiên cung, vì lỡ tay đánh vỡ chén ngọc trong buổi chầu mà bị Ngọc Hoàng đày xuống trần, theo hầu Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Cô chu du khắp nơi, đến đất Thanh Hóa thì dừng lại, quy tụ tiên nàng nơi đền Sòng.

Trong hầu bóng, giá Cô Chín về ngự với sắc áo hồng sen rực rỡ; Cô soi bói, ban thuốc, độ mạng, giải hạn cho con nhang đệ tử. Đền Cô hương khói bậc nhất xứ Thanh.

Đền thờ chính của Cô là đền Chín Giếng (phường Bắc Sơn, Bỉm Sơn, Thanh Hóa) cạnh đền Sòng, nơi có chín giếng nước thiêng. Ngày tiệc Cô là mùng 9 tháng Chín âm lịch.

Văn thỉnh

Nguyên xưa giá ngự đền Sòng
Quyền cai cửu tỉnh hầu trong bơ tòa
Cây sung cô lấy làm nhà
Cây doi làm cửa trông ra ngoài đền
Thanh Hoa cảnh lạ vô biên
Đời vua Minh Mệnh lập đền thờ ngay
Mẫu thời ngự chín tầng mây
Cô nay mắc võng ngự rầy cây sung
Âm dương có mạch giao thông
Chín mươi chín giếng công đồng chảy ra

Trích “Văn Cô Chín – Bản 1” — bản sưu tầm lưu hành trong cộng đồng hát văn (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.1175).

Chú giải: Cô Chín Sòng Sơn (Cô Chín Giếng), tiên cô tài phép hầu Mẫu Liễu Hạnh, nổi tiếng phép xem bói và uy linh trừng phạt kẻ phạm tội. Đền Cô Chín (Chín Giếng) cách đền Sòng ~2km (Bỉm Sơn, Thanh Hóa), gắn chín miệng giếng thiêng; văn nhắc đời vua Minh Mệnh lập đền.