Cô Tám Đồi Chè

Cô Tám Đồi Chè là tiên nàng gắn với vùng đồi chè đất Hà Trung, xứ Thanh, hầu cận Mẫu Thượng Ngàn miền sơn trang.

Dân gian hình dung Cô là nàng tiên áo xanh chè giữa những triền đồi bát ngát, độ cho dân trồng chè, hái lá, mùa màng tươi tốt. Theo chú giải văn thỉnh, Cô giáng sinh vùng Phong Mục, Hà Trung, hái búp chè làm thuốc chữa bệnh nên có tôn hiệu Cô Tám Đồi Chè; Cô thuộc Nhạc Phủ, không liên quan Chầu Bát như nhiều người lầm.

Giá Cô Tám mang nét dịu dàng của miền đồi chè, được thờ trong hàng Thập Nhị Tiên Cô.

Văn thỉnh

Trên Ba Bông dưới lại Thác Hàn,
Ai lên Phong Mục lại sang đồi chè
Đền thờ trướng rủ màn che
Có tiên cô tám hái chè trên non
Lắng nghe chim hót véo von
Có tiên cô tám hái chè non trên ngàn
Lá chè làm thuốc làm thang
búp chè trị bệnh trần gian cô cứu người
Khô cằn cô lại cho tươi
Tay cô vun xới cho đời nở hoa
Đầu non thỏ lặn ác tà
Lẵng hoa cô quảy đường xa đi về
Gập ghềnh trăm suối ngàn khe
Thác Hàn, Phong Mục lối về Đền Cô
Đồi Chè, cây thị nhấp nhô
Lối sang Cẩm Thủy lối vô Đò lèn
Minh Tân phố Đò Lèn tên đặt
Phủ Hà Trung là đất Thanh hoa
Có Cô Tám Thượng hay là
Nơi gần kính trọng nơi xa lai hàng
Chốn đền Hàn cô vào khâm mệnh
Mẫu ban quyền cô được quản cai
Vào ra áo thắm thơ bài
Tay đeo vòng bạc chân hài thêu hoa
Cô cất giọng mường giọng mán reo ca
Líu lô giọng thổ ngân nga giọng mèo
Rừng già, nước chảy suối reo
Cây xanh rẽ lối, đường đèo quanh co
Bốn mùa ngoạn cảnh ngao du
Khi chơi Thiên Bản, Đông Phù, Giáp Ba
Có phen Cô nhớ quê nhà
Đò lèn Phong Mục thượng tòa quỳ tâu
Ngự thuyền rồng dạo chơi thủy đạo
Đua tiếng hò tiếng sáo xênh xang
Khi vui bắt bướm gảy đàn
Mặt trời đương lặn nắng vàng nhạt phai
Bên mình túi vóc dao quai
Lược cài trâm giắt tóc mai dịu dàng
Thỉnh cô chứng giáng đàn tràng
Khuông phù đệ tử an khang thọ trường

Toàn văn “Văn Cô Tám Đồi Chè”, 40 câu — văn khuyết danh truyền miệng trong dân gian, theo Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.1168–1170 (sửa hai chữ in nhầm: “Bốn mùa”, “tiếng sáo”).

Chú giải: Cô Tám Đồi Chè thuộc Nhạc Phủ (không liên quan Chầu Bát như nhiều người lầm), giáng sinh vùng Phong Mục – Hà Trung (Thanh Hóa), hái búp chè làm thuốc chữa bệnh nên có tôn hiệu Cô Tám Đồi Chè. Khánh tiệc tháng 6.