Đạo Mẫu Việt Nam

Đạo Mẫu là tín ngưỡng dân gian thuần Việt, hình thành và phát triển từ tục thờ Nữ thần, Mẫu thần có từ thời xa xưa. Người Việt tôn thờ Thánh Mẫu — người Mẹ vũ trụ — như cội nguồn của sự sống, mùa màng, sức khỏe và bình an. Khác với nhiều tôn giáo du nhập, Đạo Mẫu sinh ra từ chính đời sống của cư dân trồng lúa nước, nơi hình ảnh người mẹ luôn ở vị trí thiêng liêng nhất.

Đến khoảng thế kỷ XVI, với sự xuất hiện của Thánh Mẫu Liễu Hạnh, tín ngưỡng thờ Mẫu phát triển thành hệ thống thờ Mẫu Tam phủ: vũ trụ được chia thành ba miền, mỗi miền do một vị Thánh Mẫu cai quản — Thiên phủ (miền trời), Nhạc phủ (miền rừng núi) và Thoải phủ (miền sông nước). Ba vị hợp thành Tam Tòa Thánh Mẫu, ngự trên cùng của điện thần Đạo Mẫu. Khi tín ngưỡng mở rộng thêm Địa phủ (miền đất) do Mẫu Địa cai quản, hệ thống trở thành thờ Mẫu Tứ phủ — bốn miền vũ trụ trọn vẹn.

Gắn liền với Đạo Mẫu là nghi lễ hầu đồng và nghệ thuật hát chầu văn — nơi âm nhạc, vũ đạo, trang phục và văn chương hòa quyện thành một hình thức diễn xướng tâm linh độc đáo, được ví như "bảo tàng sống" của văn hóa Việt.