Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên

Đứng đầu Tam Tòa Thánh Mẫu là Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên, cai quản miền trời — nơi làm ra mây mưa, sấm chớp, nắng hạn. Trong tâm thức dân gian, Ngài chính là Thánh Mẫu Liễu Hạnh, vị Thánh Mẫu quyền năng bậc nhất và là một trong "Tứ bất tử" của thần điện Việt Nam.

Tương truyền, Ngài vốn là Quỳnh Hoa công chúa, con gái Ngọc Hoàng Thượng Đế. Vì lỡ tay đánh rơi chén ngọc trong buổi chầu, công chúa bị đày xuống trần gian. Ngài giáng sinh vào nhà họ Lê ở làng An Thái, huyện Vụ Bản (Nam Định), mang tên Giáng Tiên — người con gái nhan sắc vẹn toàn, giỏi đàn ca, thơ phú. Nàng kết duyên cùng chàng Đào Lang, sống hiếu thuận, nhưng đến năm hai mươi mốt tuổi thì mãn hạn đày, phải bay về trời giữa lúc tình mẹ, nghĩa vợ chồng còn dang dở.

Nặng lòng với cõi nhân gian, Ngài xin Ngọc Hoàng cho giáng trần lần nữa với danh hiệu Liễu Hạnh. Từ đó, Ngài chu du khắp non nước — khi hiện thành cô hàng nước nơi đèo Ngang, khi là giai nhân họa thơ cùng danh sĩ Phùng Khắc Khoan bên Hồ Tây — trừng trị kẻ ác, ban phúc cho người lành, dạy dân trồng dâu, nuôi tằm, mở chợ.

Sau trận Sòng Sơn đại chiến với phái Nội Đạo Tràng, Ngài quy y cửa Phật, được triều đình nhiều lần sắc phong, tôn là "Mẫu Nghi Thiên Hạ" — người Mẹ mẫu mực của muôn dân. Dân gian suy tôn Ngài là hóa thân của Mẹ vũ trụ, đứng đầu ba phủ, nên tòa Ngài ngự mang sắc đỏ — sắc của Thiên phủ.

Đền thờ chính của Ngài là quần thể Phủ Dầy (Vụ Bản, Nam Định) — nơi mở hội tháng Ba âm lịch đông vui bậc nhất miền Bắc, cùng Phủ Tây Hồ (Hà Nội) và đền Sòng (Thanh Hóa). Câu ca "Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ" chính là nhắc ngày tiệc của Ngài.