Chầu Đệ Tứ Khâm Sai

Chầu Đệ Tứ Khâm Sai là vị Thánh Chầu giữ quyền khâm sai bốn phủ, chuyên trách biên chép sổ sách nơi điện thần — ghi danh con nhang đệ tử, coi giữ kho ngân xuyến của Mẫu. Ngài kề cận bên Thánh Mẫu, thay quyền truyền sắc chỉ đi khắp bốn cõi.

Tương truyền, Chầu vốn là tiên nữ chốn Bồng Lai, vâng lệnh giáng sinh vào nhà họ Lý đất An Thái, Vụ Bản (Nam Định) — cũng chính là quê hương Thánh Mẫu Liễu Hạnh — mang tên Lý Thị Ngọc Ba. Nàng lớn lên tài sắc vẹn toàn, chí khí hơn người, trở thành nữ tướng cầm quân giúp vua dẹp loạn, giữ yên bờ cõi.

Công thành thân thoái, nàng hóa về trời, được phong làm Chầu Bà Khâm Sai quyền cai Tứ Phủ. Trong hầu bóng, giá Chầu Đệ Tứ về ngự trang nghiêm với sắc áo vàng — màu của Địa phủ, của đất đai đồng ruộng nuôi sống muôn dân.

Đền thờ chính của Chầu nằm trong quần thể Phủ Dầy (Tiên Hương, Vụ Bản, Nam Định), ngay trên đất quê Ngài. Ngày tiệc Chầu là 14 tháng Ba âm lịch, kề với hội Phủ Dầy tháng Ba — mùa trẩy hội lớn nhất của tín ngưỡng thờ Mẫu.

Văn thỉnh

Trấn Nam thiên, nữ trung Nghiêu Thuấn
Đất Sơn Nam có đấng trâm oanh
Quý hương An Thái xã danh
Có Chầu Đệ Tứ hách danh dõi truyền
Điều thời phụng mệnh Hoàng thiên
Ngự đồng ảnh bóng khắp miền gần xa
Ra uy sát quỷ trừ tà
Chiêu tài tiếp lộc gần xa cho đồng
Khâm sai đệ tứ tuỳ tòng
Chiêu Dung công chúa ngự đồng cứu dân
Trong nghĩa thân ngoài thời nghĩa dưỡng
Nương uy trời độ lượng bao dung
Mặt hoa tươi tốt má hồng
Gồm lo tứ đức tam tòng vẻ vang

Trích “Văn Chầu Đệ Tứ” — bản cổ phổ biến (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.860–861).

Chú giải: “Khâm Sai — Chiêu Dung Công Chúa”: vâng mệnh Mẫu đi khắp bốn phương chứng đồng, “ra uy sát quỷ trừ tà, chiêu tài tiếp lộc”. Quê giáng sinh Quý Hương, An Thái, Vụ Bản (cùng vùng Phủ Giầy của Mẫu Liễu) — gắn ngài với Địa phủ. Có thuyết ngài là nữ tướng Lý Thị Ngọc Ba theo Hai Bà Trưng đánh Tô Định; site trình bày “nhiều thuyết” (Bồng Lai Tiên Nữ ↔ nữ tướng lịch sử).