Chầu Đệ Nhất Thượng Thiên

Đứng đầu Thập Nhị Vị Chầu Bà là Chầu Đệ Nhất Thượng Thiên — vị Thánh Chầu kề cận bên Mẫu Đệ Nhất, được dân gian tôn là hóa thân trực tiếp của Mẫu nơi Thiên phủ. Trong điện thần Tứ Phủ, hàng Chầu đứng ngay sau hàng Quan Lớn, là các Thánh Chầu nữ thay quyền Thánh Mẫu coi sóc bốn phương tám hướng.

Tương truyền, Chầu vốn là tiên nữ nơi cung Quỳnh Lâm, hầu cận bên Mẫu từ thuở khai thiên. Khi Thánh Mẫu giáng trần cứu độ nhân gian, Chầu theo hầu bên Ngài, thay Mẫu truyền đạt ý chỉ, coi sóc các việc trên trời — nên dân gian kính cẩn gọi Ngài là Chầu Bà Đệ Nhất, sắc áo đỏ đồng điệu với tòa Thiên phủ.

Vì quyền vị cao quý, kề cận ngôi Mẫu, Chầu Đệ Nhất rất hiếm khi giáng đồng — trong các vấn hầu, giá Chầu thường chỉ tráng bóng chứng đàn rồi xa giá hồi cung, nhường các giá Chầu miền sơn trang về ngự sau. Chính sự "ẩn mà thiêng" ấy càng khiến con nhang đệ tử thêm lòng kính ngưỡng.

Chầu được phối thờ tại các đền phủ lớn thờ Mẫu Liễu Hạnh, trước hết là quần thể Phủ Dầy (Vụ Bản, Nam Định) — nơi khởi nguồn của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Người hành hương lễ Mẫu nơi đâu, cũng không quên khấn vọng vị Chầu Bà đứng đầu hàng Chầu ấy.