Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn

Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn là vị Thánh Chầu danh tiếng bậc nhất hàng Chầu, được dân gian tôn là hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn. Ngài coi giữ ba mươi sáu cửa rừng, tám mươi mốt cửa ngàn — khắp miền sơn lâm đâu đâu cũng nghe danh Chầu Bà áo xanh.

Tương truyền, Chầu vốn là tiên nữ trên thượng giới, vâng lệnh giáng trần vào nhà một vị quan lang đất Đông Cuông bên dòng sông Hồng. Nàng nết na thuần hậu, thông thuộc núi rừng, thương yêu dân bản. Khi hóa, nàng hiển linh thành vị Thánh Chầu coi sóc miền Thượng Ngàn, che chở những phận người sống nhờ rừng núi.

Trong hầu bóng Tứ Phủ, giá Chầu Đệ Nhị về ngự nhiều nhất hàng Chầu — Chầu về tráng bóng khai hội mở rừng, múa mồi lửa sáng rực khắp điện thờ, chứng tòa Sơn Trang cho các thanh đồng. Người ta tin rằng nơi nào Chầu ngự, nơi ấy rừng yên bản ấm, cây cối tốt tươi.

Đền thờ chính của Chầu là đền Đông Cuông (Văn Yên, Yên Bái) — một trong hai ngôi đền lớn nhất thượng lưu sông Hồng, nơi Chầu được thờ cùng Mẫu Thượng Ngàn. Ngày tiệc Chầu là 2 tháng Mười Một âm lịch, khách hành hương nườm nượp về dâng lễ Mẹ rừng.