Ông Hoàng Chín Cờn Môn

Ông Hoàng Chín Cờn Môn — dân gian gọi Ông Chín Cờn — là vị thứ chín trong Thập Vị Quan Hoàng, con Vua Cha Bát Hải Động Đình, hiển tích nơi cửa biển Cờn đất Quỳnh Phương, xứ Nghệ.

Tương truyền, Ngài giáng trần trong dáng một ông đồ nho nhã nơi cửa biển: áo the thâm, khăn xếp chỉnh tề, ngày ngày bốc thuốc dạy chữ, cứu giúp dân chài qua cơn bão tố. Người đi biển gặp nạn được Ngài độ cho tai qua nạn khỏi, kẻ nghèo khó được Ngài ra tay chu cấp — ơn đức thấm khắp một vùng duyên hải.

Khi Ngài hóa, dân vùng cửa Cờn lập đền thờ ở phía ngoài lạch biển — quen gọi đền Cờn ngoài — hương khói quanh năm bên ngôi đền Cờn trong danh tiếng thờ Tứ Vị Thánh Nương. Trong hầu bóng, giá Ông Chín Cờn về ngự với phong thái ung dung của một ông đồ xứ Nghệ, khoan thai mà thấu suốt lòng người. Riêng khi hầu tại đền Sòng Sơn, lệ đền buộc giá Ngài đổi sang khăn xếp đỏ, áo the hồng — một biệt lệ nhắc rằng mỗi ngôi đền có phép tắc riêng.

Ngày tiệc Ông Hoàng Chín là 9 tháng Chín âm lịch. Khách hành hương về Quỳnh Phương (Hoàng Mai, Nghệ An) viếng đền Cờn, không quên ghé đền ngoài dâng nén nhang kính vị hoàng ông đồ nơi cửa biển.

Văn thỉnh

Hương một triện lòng thành dâng tiến
Cung thỉnh mời Ông Chín Cờn Môn
Khâm thừa thượng đế chí tôn
Sai Ông Hoàng Chín Cờn Môn giáng trần
Trên chín bệ cao thâm võng cực
Dưới bách thần mộ đức kinh luân
Cù lao chín chữ quần thần
Sinh ông Hoàng Chín kinh luân gồm tài
Văn thơ phú sánh ngài Đỗ Lý
Võ lược thao cái thế Tôn Ngô
Cung tên mã thượng giang hồ
Tuổi vừa đôi tám đăng khoa triều đình
Bẩm sinh thành công minh chính trực
Quyết về đời ra sức lược thao
Gặp cơn sóng gió ba đào
Mười hai cửa bể sớm chiều xông pha
Cửa Cờn Môn dựng cờ soái lĩnh
Lệnh ông truyền nghiêm chỉnh ba quân
Một lòng vì nước vì dân
Trấn an cửa bể dẹp quân bạo cường
Ông mở đường dân an quốc thái
Dùng phép màu cứu độ nhân sinh
Muôn dân hưởng phúc an lành
Nêu cao khí tiết oai danh muôn đời
Nước dù cạn công người không cạn
Đá dẫu mòn gương sáng còn soi
Anh linh lưu dấu muôn đời
Cửa quan rộng mở cứu người hữu nhân
Ngẫm cơ tạo xoay vần sống thác
Hãy tu đi rồi đẻ ngày mai
Xưa nay sinh hoá ở đời
Ông Hoàng giáng thế cứu người tồn sinh
Phật hữu tình từ bi phổ độ
Quyết lánh đường có có không không
Làm nên thiên tứ đỉnh chung
Cho người có đức có công đó mà
Chữ tu dưỡng gương nga vằng vặc
Bóng soi người hữu đức hữu nhân
Lánh đường đạo tặc tham sân
Tu nhân tích đức ngàn năm vẫn còn
Đức nhân sánh càn khôn vũ trụ
Công ơn người muôn thuở không phai
Nhang thơm dâng trước tiền đài
Nhớ ngày Ông Chín ra đời cứu dân
Tiết trùng cửu quy thần hạc lánh
Nhớ ơn ngài dâng cánh hương hoa
Rượu quỳnh rót chén Đồ tô
Chúc Hoàng muôn tuổi đề thơ hoạ vần:
Vậy có thơ rằng:
Bút pháp tinh anh tửu nhập thần
Hoa khai quả kết vạn gia xuân
Tay tiên đề bút an thiên hạ
Trăm họ âu ca hưởng thái bình
Bút thần diệu pháp diệt trừ tinh
Thơ tiên giáng bút độ dân lành
Quan về giáng bút cho hoa nở
Cánh quạt đề thơ cứu sinh linh

Toàn văn “Văn Ông Chín Cờn Môn”, 57 câu, kể cả bài thơ kết — văn khuyết danh, chép nguyên theo Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.1038–1040.

Chú giải: “Cờn Môn”: cửa Cờn (Quỳnh Phương, Nghệ An) — đền Cờn “nhất Cờn nhì Quả”. “Đỗ Lý”: Đỗ Phủ và Lý Bạch; “Tôn Ngô”: Tôn Tử và Ngô Khởi. “Cù lao chín chữ”: chín chữ công ơn cha mẹ (Kinh Thi) — chơi chữ với “Ông Chín”. “Đôi tám”: mười sáu tuổi.