Ông Hoàng Cả

Đứng đầu Thập Vị Quan Hoàng là Ông Hoàng Cả — dân gian còn gọi Quan Hoàng Quận — con trai cả của Vua Cha Bát Hải Động Đình. Trong điện thần Tứ Phủ, hàng Ông Hoàng đứng sau hàng Chầu Bà: mười vị hoàng tử tài hoa, khi sống là danh tướng danh nhân, khi hóa hiển thánh độ dân.

Tương truyền, Ông Hoàng Cả được Vua Cha giao trọng trách coi giữ sổ sách trên thiên đình — ghi chép công tội, xét duyệt sự vụ nơi thiên môn. Ngài ít khi rong chơi cõi trần như các em, quanh năm cần mẫn bên án thư chốn cửu trùng.

Bởi phận sự tối trọng ấy, giá Ông Hoàng Cả thuộc hàng hiếm gặp nhất trong các vấn hầu — con nhang đệ tử thường chỉ thỉnh vọng Ngài chứng đàn trong những đại lễ, chứ ít khi được chiêm ngưỡng Ngài giáng ngự. Sắc áo Ngài màu đỏ — sắc của Thiên phủ, đồng điệu với tòa Mẫu Đệ Nhất và Quan Lớn Đệ Nhất mà Ngài kề cận.

Ông Hoàng Cả không có đền thờ riêng nổi tiếng — Ngài được phối thờ trong hàng Quan Hoàng tại các đền phủ lớn khắp miền Bắc. Người hành hương dâng lễ hàng Hoàng ở đâu, cũng khởi đầu bằng nén nhang kính vọng người anh cả của mười vị hoàng tử ấy.

Văn thỉnh

Bóng trăng thanh ánh vàng phơi phới
Động Đình hồ Bát Hải Long Vương
Có ông Hoàng Quận phi phương
Khi thăng thượng giới đẹp duyên cưỡi rồng
Chầu vua Đế Thích chính cung
Bốn châu tám cõi tăng long có thừa
Kiềng vàng thẻ bạc thoi đưa
Đào tiên sớm đã báo hoa cửu trùng
Ngày lành giữa tháng quý đông
Tiêu phòng cửa sổ treo cung non đoài
Ông hoàng đẹp đẽ tốt tươi
Ngôi ở trên trời quyền trấn bốn phương
Mặt hồng mày liễu phi phương
Tuyết thua da trắng may nhường tóc xanh
Khăn điều áo ngự vàng anh
Trần phàm ai dễ hoạ tranh nào tầy

Trích “Đức Hoàng Quận Văn” — theo bản sưu tầm lưu hành trong cộng đồng hát văn (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.947–948).

Chú giải: “Động Đình hồ – Bát Hải Long Vương”: Ông Hoàng Cả là con cả Vua Cha Bát Hải Động Đình. “Vua Đế Thích”: vị vua cõi trời trong vũ trụ quan Phật–Đạo giao thoa. “Tiêu phòng”: phòng trát hồ tiêu của cung phi — từ cổ chỉ chốn cung cấm. “Non đoài”: núi phía tây (quẻ Đoài).