Ông Hoàng Bảy

Ông Hoàng Bảy Bảo Hà là vị Quan Hoàng lừng danh bậc nhất trong Thập Vị — vị thánh mà cả con nhang đệ tử lẫn khách thập phương ngoại đạo đều một lòng tôn kính, tìm về dâng lễ đông nhất hàng Hoàng.

Tương truyền, vào cuối thời Lê, giặc phương Bắc tràn qua biên ải, cướp phá vùng thượng nguồn sông Hồng. Triều đình sai một danh tướng họ Nguyễn đem quân ngược sông Thao dẹp giặc. Ông đánh đâu thắng đó, thu phục các thổ ty tù trưởng, trấn giữ vùng Bảo Hà thành một phên dậu vững vàng, chiêu dân lập ấp, dạy dân canh tác đôi bờ sông.

Trong một trận huyết chiến không cân sức, ông anh dũng hy sinh; thi hài trôi theo dòng sông Hồng, đến đất Bảo Hà thì dạt vào bờ, dân trong vùng vớt lên an táng và lập đền thờ. Các triều vua Nguyễn về sau sắc phong ông "Trấn An Hiển Liệt", tôn là "Thần Vệ Quốc" — vị thần giữ nước nơi cửa ngõ biên cương.

Trong hầu bóng, giá Ông Hoàng Bảy về ngự với sắc áo tím chàm, dáng vẻ hào hoa mà uy dũng của vị tướng miền ngược. Người xuôi ngược buôn bán trên sông, kẻ lập nghiệp phương xa đều thành tâm dâng lễ cầu Ngài ban tài tiếp lộc, che chở đường xa.

Đền Bảo Hà (Bảo Yên, Lào Cai) bên bờ sông Hồng là đền thờ chính của Ngài — một trong những ngôi đền hương khói thịnh nhất miền Bắc. Ngày tiệc Ông Hoàng Bảy là 17 tháng Bảy âm lịch, hội đền đông nghịt khách hành hương ngược sông lên xứ Lào Cai.