Chầu Lục Cung Nương

Chầu Lục Cung Nương — dân gian còn thân thương gọi là Mế Lục — là vị Thánh Chầu người Nùng, con gái một vị tù trưởng vùng Chín Tư, đất Hữu Lũng, Lạng Sơn.

Tương truyền, nàng vốn là tiên nữ trên thượng giới, vì phạm lỗi nhỏ mà bị đày xuống trần, giáng sinh vào nhà tù trưởng họ Trần người Nùng. Nàng lớn lên xinh đẹp nết na, thương dân bản như ruột thịt, nhưng mãn hạn đày ngắn ngủi, nàng thác hóa về trời khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại bao thương tiếc cho dân bản.

Hiển linh nơi cửa rừng, Chầu Lục nổi tiếng là vị Chầu nghiêm khắc bậc nhất hàng Chầu — chuyên chấm đồng bắt lính, thử thách người có căn số; ai gian dối ắt bị Chầu quở phạt, ai thành tâm ắt được Mế thương mà độ trì cho buôn may bán đắt, gia sự yên ấm. Nghiêm mà thương — ấy là nết của Mế Lục.

Đền thờ chính của Chầu là đền Lũng (Hòa Lạc, Hữu Lũng, Lạng Sơn), dân quen gọi đền Chầu Lục. Ngày tiệc Chầu là 10 tháng Năm âm lịch (có nơi ghi 20 tháng Chín), khách thập phương về lễ Mế đông vui khắp nẻo đường xứ Lạng.

Văn thỉnh

Sắc phong Chầu Lục Cung Nương
Vốn dòng Trần Thị quê hương non ngàn
Hữu Lũng giang là nơi cát địa
Chín Tư ngàn tú khí là nơi
Chúa Tiên vâng lệnh y lời
Ở trong bệ ngọc, ra ngoài màn loan
Đêm đông xuống trần gian báo mộng
Trần Thị Nương tâm động bào thai
Mãn tuần chín tháng lẻ mười
Sinh ra Chúa Lục khác người trần gian
Đôi thung huyên vui mừng hớn hở
Khắp bản làng mừng rỡ bảo nhau
Mới hay như ý sở cầu
Sớm nâng niu ngọc, ngày chau chuốt vàng
Chốn phòng loan đêm ngày dưỡng dục
Đặt tên là Chầu Lục Cung Nương

Trích “Văn Chầu Lục” bản thứ nhất — bản cổ phổ biến (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.873–874).

Chú giải: “Mế Lục Cung Nương”: Chầu Lục vốn là người Nùng, con nhà lệnh tộc vùng Chín Tư, Hữu Lũng (Lạng Sơn) — gắn Lục Cung Linh Từ. “Lục cung” chỉ sáu viện tiên nữ trên thượng giới mà ngài quyền cai. Theo bản văn, ngài giáng sinh ngày mồng mười tháng Năm, hoá ngày hai mươi tháng Chín (đối chiếu lịch tiệc trên trang).