Cậu Hoàng Bơ

Cậu Hoàng Bơ — dân gian quen gọi Cậu Bơ Thoải — là vị tiểu đồng hay giáng đồng bậc nhất hàng Thánh Cậu.

Tương truyền, Cậu vốn là con Vua Ngọc Hoàng, vâng lệnh giáng trần cứu giúp nhân gian; sau khi hóa thân về trời, Cậu ngự tại Thoải phủ, hầu cận bên Mẫu Thoải và Vua Cha Bát Hải Động Đình.

Khi về ngự đồng, Cậu Bơ mặc áo trắng, thắt hoa, đeo mạng, chít khăn mỏ rìu, đi ghệt chân; Cậu múa hèo, chèo thuyền, làm lễ phán ngự rồi ban tài lộc. Giá Cậu Bơ trong trẻo, hoạt bát, là một trong những giá tiểu đồng được mong đợi nhất.

Văn thỉnh

Cậu Hoàng Bơ tốt tươi muôn vẻ
Tuổi xuân thì lắm vẻ xinh thay
Tháng ba nhuận vào ngày mùng bảy
Bông hoa đào bỗng nảy ba chi
Vua cha quốc mẫu yêu vì
Nâng niu như ngọc lưu ly vàng mười
Mênh mông một nước một trời
Thuyền Cậu Bơ Thoải chèo bơi giữa dòng
Chiêng vàng cờ mở trống dong
Tiêu thiều nhã nhạc tiểu đồng dâng hoa

Trích “Văn Cậu Hoàng Bơ” — bản sưu tầm lưu hành trong cộng đồng hát văn (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.1301–1302).

Chú giải: Cậu Hoàng Bơ thuộc Thoải Phủ, áo trắng, hầu Mẫu Hàn Sơn, được thờ tại các đền Thoải Phủ (rõ nhất ở đền Cô Bơ Bông, Hà Trung, Thanh Hóa) — song hành Cô Bơ Thoải. Giá Cậu Bơ hay chèo thuyền/chèo đò; “tháng ba… mùng bảy” là mốc giáng sinh trong văn.