Cô Cả Thượng Thiên

Đứng đầu hàng Thánh Cô là Cô Cả Thượng Thiên — tiên nàng hầu cận bên Mẫu Đệ Nhất nơi Thiên phủ. Hàng Thánh Cô là mười hai tiên nàng trẻ trung hầu cận Thánh Mẫu và Chầu Bà, đứng đối xứng với hàng Thánh Cậu, khép lại điện thần Tứ Phủ.

Cô kề cận ngôi Mẫu chốn cao xanh, sắc áo hồng đào tươi thắm của miền trời. Vì phận sự trang nghiêm bên Mẫu, Cô Cả ít khi giáng đồng.

Người ta kính Cô như người chị cả dịu dàng, đoan trang của hàng tiên nàng — mở đầu cho mười hai vị Thánh Cô.

Văn thỉnh

Hương đưa nhang xa ngát mùi
Thỉnh mời cô Nhất về chơi Nam thành
Hải Phòng Hà Nội Bắc Ninh
Nội thành ngoại phố một mình rong chơi
Chơi thôi cô lại tái hồi
Nghệ An, Hà Tĩnh là nơi đi về
Có phen chơi sông Bồ Đề
Lên chùa Hương Tích ra về thành Nam
Vân Hương Thiên Bản là làng
Nhận đồng chấm lính trần gian khắp miền

Trích “Văn Cô Đệ Nhất Thượng Thiên” — bản sưu tầm lưu hành trong cộng đồng hát văn (Bùi Hùng Thắng tổng hợp, 2016, tr.1100–1101).

Chú giải: Cô Cả vốn gốc Thoải Cung được phong Thiên Cung Công Chúa, đứng đầu hàng Thánh Cô nơi Thượng Thiên. “Vân Hương Thiên Bản”: làng Vân Cát – Tiên Hương (Phủ Giầy), đất Mẫu Liễu. Cô hay rong chơi khắp Bắc – Trung, chấm đồng chọn người nết na thảo hiền tiến Mẫu Sòng Sơn.